Kefir domowy – tradycja, zdrowie i praktyka

Czym jest kefir domowy?

Kefir domowy to naturalny napój mleczny powstający w wyniku fermentacji mleka przez lub kultury bakterii kefirowych. Charakteryzuje się lekko kwaskowym smakiem, kremową konsystencją i delikatnym musowaniem. Jego historia sięga Kaukazu, gdzie od wieków był ceniony za walory zdrowotne i smakowe1.

Właściwości zdrowotne kefiru domowego

Kefir domowy jest bogatym źródłem:

  • Probiotyków – żywe kultury bakterii i drożdży, które wspierają mikroflorę jelitową, poprawiają trawienie i wzmacniają odporność.
  • Białka – pełnowartościowe białko niezbędne do budowy i regeneracji tkanek.
  • Wapnia, magnezu, fosforu – minerały kluczowe dla zdrowych kości i zębów.
  • Witamin z grupy B – wspierają układ nerwowy, poprawiają nastrój i jakość snu.
  • Witaminy K2 – pomaga w przyswajaniu wapnia i wspiera zdrowie kości.

Regularne spożywanie kefiru domowego przynosi liczne korzyści zdrowotne:

  • Wspomaga układ odpornościowy – probiotyki pomagają zwalczać szkodliwe bakterie i wirusy..
  • Poprawia trawienie – łagodzi objawy zespołu jelita drażliwego, biegunki, zaparć i nietolerancji laktozy.
  • Reguluje poziom cholesterolu i ciśnienia – może obniżać poziom „złego” cholesterolu LDL i wspierać zdrowie układu krążenia.
  • Chroni przed stanami zapalnymi i alergiami – ogranicza reakcje alergiczne i wspiera organizm w walce z przewlekłymi stanami zapalnymi.
  • Wspiera zdrowie psychiczne – witaminy z grupy B i probiotyki mogą łagodzić objawy depresji, poprawiać nastrój i jakość snu

Kefir domowy a kefir sklepowy

Kefir przygotowany w domu różni się od sklepowego przede wszystkim:

  • Bogactwem żywych kultur bakterii i drożdży – domowy kefir zawiera ich więcej, co przekłada się na silniejsze działanie probiotyczne7.
  • Brakiem dodatków – w domowym kefirze nie znajdziesz konserwantów, mleka w proszku czy zagęszczaczy.
  • Możliwością kontroli smaku i konsystencji – długość fermentacji wpływa na kwasowość i gęstość napoju.

Jak zrobić kefir domowy? Przepis krok po kroku

Składniki:

  • minimum 1 litr mleka (najlepiej pełnotłustego, pasteryzowanego lub surowego, nie UHT)
  • kultury kefirowe np. Zakwaska do KEFIRu

Przygotowanie:

  1. Przygotuj słoik – dokładnie umyj i wyparz.
  2. Wlej mleko do słoika w temperaturze pokojowej.
  3. Dodaj baktere kefirowe i zamieszaj
  4. Odstaw słoik w ciepłe, ciemne miejsce na 24–48 godzin (im dłużej, tym kefir będzie gęstszy i bardziej kwaśny).

Wskazówki:

  • Bakterie kefirowe przechowuj w lodówce.
  • Do przygotowania kolejnej porcji kefiru możesz użyć odrobiny poprzedniej partii jako startera.

Zastosowanie kefiru domowego w kuchni

Kefir domowy świetnie sprawdzi się jako:

  • Napój na śniadanie lub kolację – czysty lub z dodatkiem owoców.
  • Podstawa do chłodników, koktajli, smoothie.
  • Dodatek do musli, płatków, owsianki.
  • Sos do sałatek – z dodatkiem ziół i cytryny.
  • Baza do zdrowych deserów – np. mrożony kefir z owocami1.

Podsumowanie

Domowy kefir to nie tylko smaczny i orzeźwiający napój, ale przede wszystkim naturalny probiotyk, który wspiera zdrowie na wielu płaszczyznach. Jego przygotowanie jest proste, a regularne spożywanie może przynieść wymierne korzyści dla układu pokarmowego, odpornościowego, kostnego i nerwowego. Warto włączyć go do codziennej diety – zarówno dla zdrowia, jak i przyjemności.

Co to jest kefir domowy

Kefir domowy

Domowy kefir probiotyczny

Kefir domowy – „domowy”, ponieważ jest wytwarzany w warunkach domowych, samodzielnie przez przyszłego konsumenta z użyciem szczepów bakterii i grzybka kefirowego (szczepionkę do kefiru trzeba kupić).
Kefir taki jest bardzo łatwy hodowli, bo wystarczy mleko o temperaturze pokojowej zaszczepić tymi bakteriami (wsypać do butelki z mlekiem, zamieszać i odstawić na ok. 6-10 godzin). Kiedy mleko się ukwasi i nie zjemy wszystkiego, można go przechowywać przez kilka dni w lodówce.

Przed spożyciem można do niego dodawać rozdrobnione warzywa, koperek, natkę pietruszki, zioła, przyprawy czy owoce. Dzięki zawartości bakterii probiotycznych uzyskany kefir poza znakomitymi walorami smakowymi ma bardzo istotny i korzystny wpływ na skład flory bakteryjnej w jelitach.

Od bardzo dawnych czasów uważano kefir jako napój sprzyjający długowieczności tych którzy regularnie go spożywają. Współczesne badania potwierdzają te właściwości kefiru.

Przygotowując kefir w domu nikomu przecież nie przychodzi do głowy, aby używać środków konserwujących i sposobów przedłużania jego trwałości, jak to musi się dziać przy uzyskiwaniu kefiru metodami przemysłowymi. Z kefiru, którego nie spożyliśmy można bardzo łatwo uzyskać smaczny i zdrowy twaróg albo biały ser – także bogaty w pożyteczne bakterie, co go odróżnia od serów uzyskiwanych przy zastosowaniu podpuszczki.

Kefir domowy może być z dobrym skutkiem wykorzystywany do zabiegów kosmetycznych, maseczek, okładów, kąpieli.

Kefir domowy jest zalecany:

  • Po długotrwałej antybiotykoterapii,
  • Po biegunkach i zatruciach pokarmowych,
  • W chorobach przewodu pokarmowego,
  • Dla obniżania zbyt wysokiego poziom cholesterolu we krwi,
  • Dla poprawy odporność organizmu,
  • Dla opóźniania procesów starzenia się.
  • Dla rekonwalescentów po długich chorobach
  • Dla ludzi w wieku podeszłych a także dla dzieci
  • Dla ludzi odchudzających się
  • Dla cierpiących na zaparcia
  • Dla cierpiących na wiele rodzajów alergii
  • Cierpiącym na nawracające zakażenia przewodu pokarmowego drożdżakami

Domowy kefir

Śniadanie z kefirem

Kefir domowy jest najczęściej dobrze tolerowany także przez osoby, które cierpią na nietolerancję cukru mlekowego (laktozy), bo drobnoustroje z kefiru przeprowadzają fermentację tego cukru.

Osoby nie tolerujące mleka słodkiego, czy produktów mlecznych produkowanych metodami przemysłowymi nie mają problemów zdrowotnych po spożyciu kefiru domowego czy zrobionego z niego serka.

Dla poprawy zdrowia i opóźniania starzenia się powinno się wypijać 2 szklanki kefiru dziennie (ok. 0,5 litra). Kefir domowy jest doskonałą podstawą lub dodatkiem do wielu potraw, sosów, deserów, napojów chłodzących. Kuchnia polska na bazie tego kefiru przyrządza chłodnik litewski. Szczepy bakterii i drożdży kefirowych do samodzielnego przygotowania kefiru w domu zawierają następujące rodzaje drobnoustrojów: grzybki kefirowe zawierające drożdże kefirowe i Leuconostoc); bakterie – Lactobacillus lactis subsp., Streptococcus thermophilus, Lactobacillus acidophilus.

Kefir domowy może być sporządzany na różnych rodzajach mleka od mleka krowiego poczynając, przez mleko kozy, owcy, klaczy, wielbłąda.

Jaka jest różnica między kefirem a jogurtem domowym

Podobnie jak kefir domowy, jogurt domowy również przygotowuje się samodzielnie w warunkach domowych, przy użyciu z zakupionych specjalnych szczepionek do jogurtu.

Smak jogurtu zależy od rodzajów bakterii, które są zawarte w szczepionce. Najważniejsze znaczenie dla zdrowia mają bakterie probiotyczne, które mogą osiedlić się także w przewodzie pokarmowym człowieka.

Tego rodzaju szczepionka zawiera następujące rodzaje drobnoustrojów: Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus bulgaricus, Bifidobacterium lactis i Streptococcus termophilus.

Bakterie te mają zdolność osiedlania się w przewodzie pokarmowym człowieka i wytwarzania poza kwasem mlekowym witamin z grupy B.

Wskazania do zastosowania są podobne jak w przypadku kefiru
domowego, a więc:
– Po długotrwałej antybiotykoterapii,
– Po biegunkach i zatruciach pokarmowych,
– W chorobach przewodu pokarmowego,
– Dla obniżania zbyt wysokiego poziom cholesterolu we krwi,
– Dla poprawy odporność organizmu,
– Dla opóźniania procesów starzenia się.
– Dla rekonwalescentów po długich chorobach
– Dla ludzi w wieku podeszłych a także dla dzieci
– Dla ludzi odchudzających się
– Dla cierpiących na zaparcia
– Dla cierpiących na wiele rodzajów alergii
– Cierpiącym na nawracające zakażenia przewodu pokarmowego
drożdżakami.

Dla uzyskania efektów zdrowotnych należy wypijać 2 szklanki jogurtu dziennie (ok. 0,5 litra).

Podobnie jak kefir domowy, jogurt domowy może być hodowany na różnych rodzajach mleka od krowiego, koziego, owczego, klaczy, wielbłąda, bawołu a nawet na mleku sojowym.

O ile kefir jest doceniany jako napój „długiego życia” to jogurt jest bardziej przeznaczony dla przywracania prawidłowego składu flory bakteryjnej w jelitach osób cierpiących na dysbakteriozę.

Jest mniej kwaśny niż kefir i z tego powodu łatwiej akceptowany przez dzieci.Dla osób liczących kalorie, może z powodzeniem zastępować w potrawach śmietanę.

Proces uzyskania jogurtu jest bardziej skomplikowany niż kefiru, bo mleko wymaga podgrzania do ok. 40 st. C i po zaszczepieniu bakteriami powinno prze kilka godzin przebywać w jogurtownicy, termosie, czy „pod pierzynką”.

Walory smakowe jogurtu domowego przewyższają wszelkie jogurty otrzymywane metodami przemysłowymi i nie zawierają konserwantów, ani jogurt taki nie jest poddawany procesom termizacji w wyniku których zabijaniu ulegają bakterie.

Dodanie bezpośrednio przed spożyciem warzyw np. koperku, pietruszki, buraków, marchwi, czosnku, cebuli itp. czy owoców wzmaga walory odżywcze jogurtu domowego i zapobiega niekorzystnym zmianom składu i właściwości jogurtu domowego.
Twarogi i serki z jogurtu domowego cechują się nie tylko znakomitymi właściwościami smakowymi ale i prozdrowotnymi.

Czym różni się kefir i jogurt domowy od kwaśnego mleka?

Przede wszystkim składem bakterii a więc i właściwościami zdrowotnymi.Ponieważ praktycznie całe mleko w naszym kraju po wydojeniu jest szybko chłodzone, nie mogą w nim rozwinąć się bakterie probiotyczne. Najczęściej mleka tzw. od chłopa czy z targu, kiedy zostawimy aby skwasiło się, ma smak nieprzyjemny, gorzki, nawet wygląd często siny.

Aby uzyskać smaczne mleko kwaśne, należy po wydojeniu zostawić go przez kilka godzin w pomieszczeniu o temperaturze pokojowej.

Nierzadko mleko jest zanieczyszczone bakteriami E.coli, co jest związane z niezachowaniem higieny i bakterie te mogą być przyczyną zaburzeń pracy przewodu pokarmowego i biegunek.

Prawidłowe przeprowadzone kwaszenie mleka może dać produkt smaczny i lepiej przyswajalny przez człowieka, niż mleko słodkie, ale pod względem składu bakterii probiotycznych daleko mu do kefiru czy jogurtu domowego.